Khoa học Trung Quốc: Cám gạo — 'Vũ khí bí mật' của ngành công nghiệp thực phẩm

Trong quá trình xay xát gạo, người ta thường tập trung vào gạo trắng đã được đánh bóng, trong khi cám gạo—chiếm khoảng 7%–10% tổng trọng lượng lúa thóc—lâu nay vẫn bị coi là phụ phẩm có giá trị thấp hoặc thậm chí là phế thải.

Tuy nhiên, theo Giáo sư Phó Li Jiangtao thuộc Đại học Lâm nghiệp và Công nghệ Trung Nam và đồng thời là Trưởng Bộ phận Nghiên cứu & Phát triển của Công ty Hồ Nam Chuẩn Nông Mễ Chấn, lớp vỏ ngoài trông có vẻ không đáng kể này của hạt gạo thực chất lại là một kho báu dinh dưỡng ẩn chứa bên trong hạt.

Gần đây, ông Lý Giang Đào đã trình bày bài phát biểu chủ đề mang tên “Các Ứng Dụng Sáng Tạo Từ Phụ Phẩm Gạo” tại Hội thảo Khoa học Trung Quốc 2025 – Phiên Toàn Hồ Nam. Phân tích chuyên sâu của ông về giá trị đa chiều và tiềm năng ứng dụng của cám gạo đã khơi dậy làn sóng thảo luận mới trong ngành công nghiệp về việc nâng cấp toàn bộ hạt ngũ cốc và khai thác phụ phẩm ở mức giá trị cao, đưa thứ được mệnh danh là “vũ khí bí mật của ngành thực phẩm” này vào tầm ngắm của công chúng.

Tại Sao Cám Gạo Được Xem Là Một “Kho Báu Dinh Dưỡng”?

Tại sao cám gạo lại có thể được mô tả là một kho báu dinh dưỡng? Trong bài trình bày của mình, ông Lý Giang Đào đã trả lời câu hỏi này bằng những số liệu thuyết phục: mặc dù cám gạo chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ trong tổng khối lượng hạt gạo, nhưng nó lại tập trung khoảng 64% tổng hàm lượng dinh dưỡng của gạo, chứa một loạt các chất dinh dưỡng thiết yếu cần thiết cho sức khỏe con người.

Chất Xơ Ăn Được: Với hàm lượng vượt quá 30%, chất xơ từ cám gạo đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sức khỏe đường ruột cũng như điều hòa nồng độ lipid và glucose trong máu.

Protein Chất Lượng Cao: Chiếm 12%–18%, protein từ cám gạo có cấu trúc axit amin cân bằng, không chứa các tác nhân gây dị ứng phổ biến và là thành phần bổ sung dinh dưỡng lý tưởng.

Dầu Cám Gạo: Hơn 80% axit béo trong dầu cám gạo là axit béo không bão hòa, đồng thời giàu vitamin E, γ-orizanol và phytosterol, mang lại hiệu quả giảm lipid máu, chống viêm và chống oxy hóa.

Các Hợp Chất Sinh Học Có Hoạt Tính: Các thành phần như axit γ-aminobutyric (GABA) và γ-orizanol thể hiện đặc tính chống oxy hóa mạnh mẽ cùng tiềm năng chống lão hóa.

Từ Điểm Nghẽn Kỹ Thuật Thành Nguyên Liệu Thô Giá Trị Cao

Mặc dù sở hữu hồ sơ dinh dưỡng phong phú, cám gạo lại rất dễ bị ôi hóa do hoạt tính của các enzyme và hàm lượng dầu cao. Trong quá khứ, những vấn đề liên quan đến bảo quản và vận chuyển đã trở thành rào cản lớn đối với việc khai thác quy mô lớn loại nguyên liệu này.

Để giải quyết thách thức cấp bách này trong ngành, ông Lý Giang Đào và nhóm nghiên cứu của ông tại Công ty Hồ Nam Chuẩn Nông Mễ Chân đã tiên phong ứng dụng các công nghệ ổn định tiên tiến, bao gồm xử lý bằng vi sóng và nở phồng bằng ép đùn. Những đổi mới này đã hiệu quả khắc phục tình trạng bất ổn của cám gạo, biến cám gạo thành một thành phần chức năng ổn định, có thời hạn sử dụng dài, phù hợp cho sản xuất công nghiệp.

Ứng dụng trong thực phẩm chức năng: Chất xơ từ cám gạo là một nguồn bổ sung chất xơ tự nhiên, được sử dụng rộng rãi trong các loại bột thay thế bữa ăn, đồ uống dạng bột hòa tan, sản phẩm bánh nướng (như bánh quy và bánh mì), cũng như thanh ngũ cốc. Thành phần này giúp tăng đáng kể hàm lượng chất xơ trong chế độ ăn, nâng cao cảm giác no và mang lại hương vị ngũ cốc nhẹ dễ chịu, được người tiêu dùng chấp nhận rộng rãi. Ngoài ra, protein từ cám gạo còn được sử dụng nhằm cải thiện giá trị dinh dưỡng của các sản phẩm thịt và sữa.

Dầu lành mạnh cao cấp: Dầu cám gạo có thể được phát triển thành các loại dầu ăn cao cấp và tiếp tục chế biến sâu thành dầu diglyceride (DAG) chức năng, cung cấp nguyên liệu thô đầy hứa hẹn cho các sản phẩm kiểm soát cân nặng và sản phẩm lipid lành mạnh.

Ứng dụng trong mỹ phẩm và dược phẩm: Các thành phần sinh học hoạt tính như peptide cám gạo, thu được thông qua thủy phân enzym, thể hiện đặc tính chống oxy hóa xuất sắc và ngày càng được sử dụng làm nguyên liệu chính trong các sản phẩm chăm sóc da cao cấp và sản phẩm sức khỏe.

Hợp tác cùng 'Đội tuyển Quốc gia' để mở rộng biên giới ngành công nghiệp

Để thúc đẩy hơn nữa quá trình chuyển đổi này, Công ty Hồ Nam Trượng Nông Mễ Chân đã hợp tác với Học viện Khoa học và Công nghệ thuộc Cục Quản lý Dự trữ Ngũ cốc và Vật tư Nhà nước nhằm thành lập Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hợp tác Chế biến Sâu Cám Gạo đầu tiên của Trung Quốc.

Trung tâm tập trung vào các công nghệ tiên tiến như chiết xuất và ổn định các thành phần sinh học hoạt tính từ cám gạo, đồng thời cùng nhau khai phá những ranh giới mới cho ngành công nghiệp cám gạo và đẩy nhanh quá trình phát triển toàn ngành ngũ cốc nguyên hạt hướng tới một kỷ nguyên mới của sự phát triển bền vững với giá trị cao.